Sulmet Kibernetike Iraniane ndaj Shqipërisë në 2022: 6 Mësime për Çdo Biznes
Përgjigje e Drejtpërdrejtë: Si hynë sulmuesit në sistemet e qeverisë shqiptare përmes një serveri të pa përditësuar dhe qëndruan 14 muaj, dhe gjashtë mësime praktike IT për bizneset, sipas raporteve të Microsoft dhe CISA.
Përgjigje e Shpejtë: Në korrik 2022, hakerë të sponsorizuar nga shteti iranian nxorën jashtë funksioni sisteme të qeverisë shqiptare, përfshirë e-Albania. Por ata nuk hynë atë ditë. Sipas Microsoft, sulmuesit hynë në maj 2021 përmes një serveri SharePoint të pa përditësuar dhe qëndruan rreth 14 muaj brenda rrjetit para se të tentonin të fshinin të dhënat (këshillimi i CISA/FBI AA22-264A). Mjetet ishin të zakonshme, prandaj edhe mësimet vlejnë për çdo biznes, të madh apo të vogël.
Çfarë ndodhi: kronologjia e shkurtër
| Data | Ngjarja | Burimi |
|---|---|---|
| Maj 2021 | Sulmuesit hyjnë përmes një serveri SharePoint të pa përditësuar (CVE-2019-0604) | Microsoft |
| Tetor 2021 – maj 2022 | Email-et vidhen në heshtje nga rrjeti për muaj të tërë | Microsoft |
| 15 korrik 2022 | Lëshohen ransomware dhe një program që fshin disqet; shërbime si e-Albania dalin jashtë funksionit | Microsoft, CISA |
| 18 korrik 2022 | Një grup me emrin "HomeLand Justice" merr përsipër sulmin | CISA |
| 7 shtator 2022 | Shqipëria ndërpret marrëdhëniet diplomatike me Iranin për shkak të sulmit | Al Jazeera |
| Shtator 2022 | Një valë e dytë godet sistemin e kontrollit kufitar (TIMS) dhe vonon kalimet | AP, CISA |
Microsoft ia atribuoi sulmin me besueshmëri të lartë aktorëve të sponsorizuar nga qeveria iraniane. NATO dhe Shtetet e Bashkuara e dënuan sulmin, ndërsa Departamenti amerikan i Thesarit sanksionoi Ministrinë e Inteligjencës dhe Sigurisë së Iranit (The Record).
Sulme të pretenduara nën të njëjtin emër vazhduan më pas: Kuvendi dhe një operator telekomunikacioni në dhjetor 2023 (SecurityAffairs), INSTAT në fillim të 2024 (The Record) dhe faqja e Bashkisë së Tiranës në qershor 2025 (The Record).
Mësimi 1: Një server i vjetër i pa përditësuar është derë e hapur
Pika e hyrjes ishte një dobësi e vitit 2019 në SharePoint, ende e pa rregulluar në 2021. Shumica e bizneseve të vogla kanë versionin e tyre të kësaj: një NAS i vjetër, një router me programin e fabrikës, një server "remote desktop" i harruar.
Çfarë të bëni: mbani listën e çdo pajisjeje që arrihet nga interneti dhe përditësojeni me orar të rregullt. CISA e thotë shkurt: mos i ekspozoni panelet e administrimit në internet.
Mësimi 2: Sulmuesit mund të rrinë brenda një vit pa i vënë re askush
Kaluan katërmbëdhjetë muaj nga hyrja e parë deri te dëmi i dukshëm. Gjatë kësaj kohe kutitë postare u kopjuan jashtë rrjetit, dhe askush nuk po e ndiqte.
Çfarë të bëni: aktivizoni regjistrimin e hyrjeve dhe të email-eve, dhe caktoni dikë që i shikon realisht paralajmërimet. CISA rekomandon monitorimin e sasive të pazakonta të të dhënave që dalin nga rrjeti.
Mësimi 3: Shumë të drejta e kthejnë një ndërhyrje të vogël në katastrofë
Microsoft zbuloi se sulmuesit e forcuan pozicionin e tyre përmes një llogarie shërbimi të konfiguruar gabim, që ishte administrator lokal. Një llogari me më shumë të drejta se ç'duhej u lejoi të lëviznin nëpër rrjet.
Çfarë të bëni: jepini çdo personi dhe shërbimi vetëm të drejtat që i duhen. Ndani llogaritë e përditshme nga ato të administratorit dhe rishikojini çdo tremujor.
Mësimi 4: MFA bllokon rrugët më të lehta të hyrjes
Si Microsoft ashtu edhe CISA e vendosin verifikimin me shumë faktorë (MFA) në krye të rekomandimeve. CISA kërkon MFA rezistente ndaj phishing-ut për të gjithë përdoruesit dhe lidhjet VPN.
Çfarë të bëni: kërkoni MFA për email-in, VPN-në, Microsoft 365 ose Google Workspace dhe çdo panel administrimi, pa përjashtime për drejtuesit.
Mësimi 5: Sulmuesit fikën fillimisht antivirusin
Para se të lëshonin programin fshirës, sulmuesit përdorën një mjet për të çaktivizuar Microsoft Defender. Microsoft këshillon aktivizimin e mbrojtjes ndaj ndërhyrjeve (tamper protection), që programi i sigurisë të mos fiket në heshtje.
Çfarë të bëni: përdorni mbrojtje të pajisjeve (EDR) të menaxhuar nga qendra, që njofton kur çaktivizohet dhe që kontrollohet nga dikush.
Mësimi 6: Rikthimi varet nga backup-et që sulmuesi nuk i arrin
Sulmi kombinoi ransomware me një program fshirës (wiper), që i shkatërron të dhënat pa asnjë shpërblesë për të paguar. Në këtë rast, vetëm një backup i pastër dhe i ndarë ju rikthen në punë.
Çfarë të bëni: ndiqni rregullin 3-2-1 të backup-it, mbani një kopje jashtë linje ose të pandryshueshme dhe testoni rikthimin rregullisht. Lexoni udhëzuesin tonë për orën e parë pas një sulmi me ransomware.
Pse ka rëndësi kjo për bizneset private në Shqipëri
Objektivat në 2022 ishin sisteme qeveritare, por metodat nuk ishin aspak të rralla: një dobësi e vjetër, një llogari e dobët, mungesë monitorimi dhe backup-e të arritshme. Të njëjtat boshllëqe ekzistojnë në shumë kompani private. Sulmuesit që kërkojnë para, jo politikë, përdorin të njëjtat dyer.
Shumica e këtyre rregullimeve janë punë e zakonshme IT, jo projekte të veçanta sigurie: kompjuterat të përditësuar, heqja e aksesit kur largohen njerëzit dhe ngritja e duhur e rrjetit të zyrës. Lexoni udhëzuesit tanë për kur të ndërroni kompjuterat e biznesit, IT-në për punonjësit e rinj dhe largimet dhe ngritjen e rrjetit në një zyrë të vogël.
Vetëkontroll 15-minutësh
- A i njohim të gjitha sistemet që arrihen nga interneti, dhe kur u përditësuan për herë të fundit?
- A është aktiv MFA për çdo llogari, përfshirë drejtuesit dhe administratorët?
- A do ta vinte re dikush nëse sonte po kopjohej një kuti postare?
- A mund të fiket antivirusi pa asnjë njoftim?
- Kur rikthyem për herë të fundit skedarë nga backup-i, dhe sa kohë mori?
Nëse u përgjigjët "nuk e di" për dy ose më shumë pyetje, nisni me listën tonë të kontrollit të sigurisë kibernetike.
Burimet
- Microsoft Threat Intelligence, "Microsoft investigates Iranian attacks against the Albanian government", 8 shtator 2022.
- CISA dhe FBI, Këshillimi AA22-264A, "Iranian State Actors Conduct Cyber Operations Against the Government of Albania", 21 shtator 2022.
- Al Jazeera, "Albania cuts diplomatic ties with Iran over cyberattack", 7 shtator 2022.
- AP, "Albania reports 2nd cyberattack by Iran on border systems", 10 shtator 2022.
- The Record by Recorded Future: raportime të 9 shtatorit 2022, shkurtit 2024 dhe qershorit 2025.
Doni një vlerësim të dytë? CyberNet Albania kontrollon sistemet e ekspozuara, llogaritë dhe backup-et për bizneset në Tiranë. Shikoni shërbimet tona të sigurisë kibernetike ose na kontaktoni.
Pyetje rreth CyberNet Albania
Çfarë ofron CyberNet Albania për bizneset?
CyberNet Albania ofron suport IT të menaxhuar, siguri kibernetike, backup dhe rikuperim të dhënash, si dhe projekte rrjeti dhe cloud për bizneset në Tiranë dhe në gjithë Shqipërinë, në shqip dhe anglisht. Mbulimi, afatet e përgjigjes dhe vizitat në zyrë përcaktohen në marrëveshjen e shërbimit.
Si e mbron CyberNet Albania biznesin nga ransomware dhe humbja e të dhënave?
Kombinojmë mbrojtjen e pajisjeve (EDR), filtrimin e email-eve, përditësimet e rregullta dhe backup sipas rregullit 3-2-1 me kopje jashtë zyrës. Rikthimi testohet periodikisht, që të dini paraprakisht sa kohë kërkon rikuperimi.
Sa kushton suporti IT i menaxhuar nga CyberNet Albania?
Planet e publikuara nisin nga 319 € në muaj (Bazë), 519 € (Profesional) dhe 1,199 € (Enterprise). Çmimi përfundimtar varet nga numri i përdoruesve, pajisjeve dhe shërbimeve, dhe konfirmohet në ofertën me shkrim.
Shpërndajeni këtë artikull
Ndihmoni kolegët dhe bizneset e tjera të mbrojnë të dhënat e tyre.